بامداد چهارشنبه 27 آبان شاهد با شکوه ترین بارش شهابی سال خواهیم بود. گروه های بسیاری از هم اکنون آماده استقبال از این بارش شده اند...
وقتي ذرات گرد و غباري كه در فضاي بين سيارات قرار دارند وارد جو زمين مي شوند در اثر سرعت بالا و اصطكاك شديد به وجود آمده مي سوزند و به صورت شهاب ديده مي شوند. در آسماني صاف و تاريك ممكن است در هر ساعت چند شهاب مشاهده كنيد كه در نقاط مختلف آسمان ظاهر و به سرعت محو مي شوند. اما در شبهاي خاصي از سال تعداد شهابها به يكباره زياد مي شود كه به اين پديده «بارش شهابي» گفته مي شود.
بارش هاي شهابي در اثر ورود توده اي از ذرات به جو زمين به وجود مي آيند. اين ذرات با سرعت هاي زياد(چند ده كيلومتر در ثانيه) و تقريبا" به طور موازي وارد جو مي شوند. در نتيجه از ديد ناظر زميني به نظر مي آيد كه همه شهابها از يك نقطه آسمان خارج مي شوند كه به اين نقطه كانون بارش گفته مي شود.
كانون بارش در هر صورت فلكي باشد، بارش شهابي به نام آن خوانده مي شود. منشاء بسياري از بارش هاي شهابي، دنباله دارها هستند. اين صخره هاي يخي با حركت خود ذرات ريزي به جا مي گذارند. با نزديك شدن دنباله دار به خورشيد تعداد ذرات به جا مانده افزايش مي يابد. بنابراين مدار دنباله دار مملو از ذراتي مي شود كه با همان سرعت دنباله دار و تقريبا" در همان مدار به دور خورشيد گردش مي كنند. به دليل حركت متناوب زمين به دور خورشيد ، سياره ما در زمان مشخصي از سال به نزديكي مدار دنباله دار مي رسد و با برخورد به اين ذرات بارش شهابي رخ مي دهد.
پيش بيني بارش هاي شهابي كار پيچيده اي است. دنباله دار ها اجرام سبك و تاثير پذيري هستند. بنابراين به راحتي تحت تاثير ديگر سيارات قرار مي گيرند. اين عامل در مورد دنباله دار هاي كوتاه دوره (مانند دنباله دار تمپل-تاتل) مهمتر است. اثرات گرانشي باعث مي شود كه مدار دنباله دار در هر بازگشت دقيقا" يكسان نباشد بنابراين در بازگشت هاي مختلف دنباله دار ذرات پخش شده از آن در فواصل مختلفي از مدار زمين قرار مي گيرند. اختلالات سيارت (به ويژه سياره مشتري) باعث مي شود كه توده ذرات به جامانده از دنباله دار جابه جا شود. جرم ، سرعت ذرات پرتاب شده از دنباله دار نيز متفاوت است.
براي پيش بيني اثرات گرانشي وارد شده مي بايست مجموعه اي از اثرات گرانشي متقابل (خورشيد، زمين ، مشتري و توده ذرات) را در نظر گرفت. اصطلاحا" بايد يك سيستم چند ذره اي را مورد بررسي قرار داد. كار پيچيده اي كه احتياج به كامپيوترهاي پرسرعت دارد. علاوه بر اثر گرانشي ، فشار تابشي خورشيد نيز باعث پهن شدگي و تغيير توزيع ذرات مي شود.در نتيجه توزيع جرم در توده ذرات دچار تغيير مي شود و براي پيش بيني شدت بارش، نيازمند تعيين توزيع ذرات هستيم.
محاسبات نشان مي دهد كه اوج اصلي در اثر برخورد زمين به توده ذرات به جا مانده از عبور سال 1466 و 1533 دنباله دار تمپل- تاتل اتفاق مي افتد. اين دو توده ذرات خيلي به هم نزديك هستند. پيش بيني محققين مختلف در مورد زمان دقيق اوج و شدن آن كمي متفاوت است.
«میخائیل ماسلوف»(Mikhail Maslov)،از كشور روسيه، با كمك محاسبات مداري ذرات دنباله دار نشان داد كه اين اوج به وقت رسمي ايران در ساعت 1:05 بامداد 27 آبان اتفاق مي افتد و ZHR حاصل از اين برخورد به 180مي رسد.
Jeremie Vaubaillon (محقق فرانسوي از موسسه فن آوري كاليفرنيا) براي بارش اسدي امسال دو اوج پيش بيني كرده است. اوج اول را با برخورد زمين به توده 1466در ساعت 1:13 و اوج دوم مربوط به توده ذرات 1533 در ساعت 1:20بامداد 27 آبان به دست آورده است.نزديكي اين دو اوج، از لحاظ رصدي تفكيك آنها را مشكل مي سازد. وي ZHR اوج بارش را حدود 200 شهاب در ساعت محاسبه كرده است.
William Cooke و همكارانش از ناسا، اوج بين 1:03 تا 1:14 بامداد 27 آبان با سرعت ساعتي سمت الراسي 100+_300 شهاب در ساعت پيش بيني كرده اند:
منبع: http://www.nssra.ir/News/?Cat=ms&NewsID=77
آوا استار
