بوران، نام شاتل فضایی متعلق به اتحاد جماهیر شوروی سابق بود که طراحی آن تا حد زیادی مشابه شاتل های ایالات متحده بود و البته دو تفاوت اساسی با آنها داشت:
- یکی آنکه بوران توانایی پرواز و
فرود اتوماتیک را داشت؛
- دوم آنکه موشک های کمکی آن پس از پرتاب، قابل استفاده مجدد نبودند.
شاتل فضایی بوران، سوار بر هواپیمای پهن پیکر آنتونوف An-225؛ بزرگترین هواپیمای باربری تاریخ
تمامی
پروازهای آزمایشی و سرنشین دار بوران که با موتورهای جت معمولی مجهز شده
بود، درون جو زمین صورت پذیرفت و این در حالی است که نخستین پرواز مداری
آن، بصورت کاملاً اتوماتیک و بدون سرنشین، توسط موشک غول پیکر انرگیا (قوی
ترین موشک ساخته شده در تاریخ) در روز پانزدهم نوامبر 1988 از پایگاه
فضایی بایکانور (مطلب شماره 228)
صورت گرفت. بوران در این پرواز، دو بار به گرد زمین چرخید و در حدود سه
ساعت پس از پرتاب، به خانه اش بازگشت. سیستم فرود اتوماتیک بوران قادر بود
در صورت وزش مزاحم بادهایی با حداکثر سرعت 54.4 کیلومتر بر ساعت، تنها با
اختلاف 3 متر از خط فرود پیش بینی شده فرود بیاید. این در حالی است که در
صورت وقوع شرایطی مشابه در حین زمان پیش بینی شده برای فرود شاتل های
آمریکایی، عملیات فرود آنها سریعاً لغو می شود.
در طول این پرواز
کوتاه همچنین از 38 هزار کاشی مخصوص سپر گرمایی شاتل که گرداگرد آن را
پوشانده اند، تنها 5 عدد از آنها از دست رفت. دو شاتل دیگر نیز مشابه
بوران در حال ساخت بودند؛ اما پس از پرتاب آزمایشی بوران، دیگر شوروی و
روسیه هیچ پرتابی از نوع شاتل ها نداشتند و در سال 1993، به دلیل هزینه
هنگفت پروژه، ساخت تمامی شاتل ها متوقف شد. پروسه ساخت شاتل پیچکا، تا 97%
پیش رفته بود.
اولین و آخرین پرتاب بوران از پایگاه فضایی بایکانور قزاقستان
پرواز
کوتاه و فوق العاده موفقیت آمیز بوران، حاصل همکاری بیش از 600 مؤسسه از
کشور شوروی بود که فعالیتشان را از 1976 آغاز کردند و توسط "والنتین
گلوشکو"، از مهندسین ارشد برنامه فضایی شوروی، مدیریت می شدند. هدف اصلی
از ساخت بوران، پیشی جستن از برنامه فضایی ایالات متحده بود و گلوشکو با
ساخت چنین وسیله ای درصدد سفر به ماه و حتی مریخ برآمده بود اما روند
بسیار کند پیشروی پروژه و از همه مهمتر اقتصاد درهم شکسته اواخر عمر نظام
سوسیالیسم، بوران را به عنوان نمادی از جنگ سرد، روانه موزه های جهان کرد.
هواپیمای آنتونوف An-225؛ بزرگترین هواپیمای باربری تاریخ، تنها برای
انتقال بوران طراحی و ساخته شد و از آن پس هیچ هواپیمایی به عظمت آن پا به
عرصه وجود نگذاشت. بوران در سال 2001، در حادثه ای مرموز و ناگوار در
آشیانه اش منفجر شد و میراث مهندسی برتر دانشمندان شوروی را با خود برد.
هاتفا ؛ قالب و افزونه های جوملا
